Cursusaanbod
Ontdek beeldende kunst, niveau 1

Ontdek beeldende kunst, niveau 1

Maak kennis met de verschillende disciplines binnen de beeldende kunst en ontdek wat het beste bij je past. Leuk om je te oriënteren, of als je niet kunt kiezen!

Het programma is ideaal als opfrisser voor iedereen die al in de beeldende kunsten actief is geweest en een 'eye opener' voor iedereen die zich daarop wil oriënteren.

De volgende disciplines komen in willekeurige volgorde aan bod:

  • textielvormgeving
  • werken met multimedia
  • tekenen
  • boetseren/beeldhouwen
  • fotografie
  • schilderen

We hebben uiteraard vervolgaanbod in de verschillende disciplines.

NB De prijs voor deze cursus is inclusief materiaal. Zo hoef je nog niet te investeren in de aanschaf daarvan, maar kun je eerst ontdekken of de cursus iets voor je is!

Aanbod > Ontdek beeldende kunst, niveau 1

Docenten voor deze cursus

Michiel Jansen

Jacobijn Erdtsieck

Merlijn van der Hoeven

Annemieke van den Abbeele

Erica van Seeters

Anton Havelaar

Theo van Delft

Michiel Jansen

‘Leren kijken en iedereen in beweging houden’

Achtergrond 
• Michiel Jansen studeerde in 1986 af als eerstegraads docent tekenen, schilderen en kunstgeschiedenis aan de Hogeschool voor de Kunsten, Utrecht.  
• Hij begon als docent in Amersfoort bij de Appelmarkt, maakte de fusie mee met Creatief Centrum De Hof, en kwam na het samengaan van diverse kunstinstellingen in 2000 bij Scholen in de Kunst. Hij gaf les aan de Universiteit van Utrecht, de Volksuniversiteit Utrecht, ‘t Klooster in Harderwijk en bij IDEA in Soest.  
• Michiel leidde zomerworkshops in binnen- en buitenland en gaf ruim 20 jaar les aan jongeren van 12 tot 18 jaar. Nu geeft hij alleen nog cursussen voor volwassenen.
• Als beeldend kunstenaar werkt hij vanuit zijn eigen atelier en exposeert hij regelmatig in galeries en op landelijke beurzen. 

Als docent
'Je ziet wat je weet” is mijn ervaring. Ik vertel mijn cursisten daarom veel, zodat ze meer weten en dus meer leren zien. Ik ben een entertainer, maar met mijn kennis over kunst en technieken ook een ‘autoriteit’. In eerste instantie wil ik iedereen in beweging krijgen met een goede opdracht. Dat betekent dat er ook beperkingen zijn in “wat mag en wat niet”. Ik geef tips, ik verwijs naar voorbeelden uit de kunstgeschiedenis, ik doe soms iets voor - om dan ook iedereen in beweging te houden. Als er niks gebeurt, staat het stil; als er eindeloos geprakkiseerd wordt, gebeurt er niks op papier.’  

De les  
‘Mijn lessen zijn gebaseerd op drie elementen: 
1. De inhoud, datgene wat wordt uitgebeeld. We werken naar aanschouwing: portret-, modeltekenen, stillevens maken. Of naar verbaal gegeven: op basis van een omschreven onderwerp.
2. Het materiaal en de techniek die daarmee samenhangt.  
3. De eigenheid die je als cursist ontwikkelt.
Welke nadruk ik leg, verschilt per les en per groep. In de groep voor gevorderden gaan we de diepte in met de inhoud, met verschillende opdrachten en technieken. In de basiscursussen komt heel veel voorbij: stillevens, landschappen en meer verhalende onderwerpen.’

De groep 
‘De sfeer in mijn groepen is gezellig, prettig én geconcentreerd. Cursisten staan niet als losse poppetjes naast elkaar te creëren, het werk wordt regelmatig met elkaar besproken. Daarmee overstijgt de les de zolderkamer thuis. Hoe moeilijk een opdracht soms ook lijkt, je bent met elkaar, je hoeft niet alles zelf uit te vinden, je kunt dingen oppakken die je om je heen ziet.’ 

Geluksmomentjes… 
‘Als het geheel meer is dan de som der delen.’ 



Jacobijn Erdtsieck

'Verwondering'

Achtergrond
•  Jacobijn studeerde in 2000 af als eerstegraads docent beeldende vorming aan de Amsterdamse Hoge School voor de Kunsten
• Ze werkte onder andere als decorontwerper voor Het Concertgebouw en bij Stichting Educatieve Projecten Amsterdam als docent beeldende vorming op basisscholen
• Sinds 2008 begeleidt Jacobijn bij Scholen in de Kunst de kindercursussen Ik ben een Kunstenaar; de Techniekclub en de Modeclub. Aan volwassenen geeft zij Tekenen & schilderen, de basis
• Vanuit Scholen in de Kunst is Jacobijn docent beeldende kunst en doet ze coaching on the job op diverse basisscholen.

Als docent voor volwassenen
‘In de basiscursus leer ik mensen teken- en schildertechnieken hanteren. We kijken naar licht en donker, compositie en kleur, en werken met tekenmateriaal, verf en collagetechnieken. Ik leg uit wat het gebruik van verschillende materialen teweegbrengt op een vel papier of doek. We bouwen contentieus van de ene les naar de volgende.

Daarnaast laat ik iedereen graag experimenteren op basis van de waarneming en de fantasie. Wanneer je jezelf de ruimte geeft te ontdekken en ook te ‘prutsen’, word je - met behulp van de technieken die je steeds beter beheerst, vanzelf geïnspireerd om tot een eigen manier van verbeelding te komen. ‘Spelen’ en eigenheid vind ik belangrijk, je leert vooral door te doen en door jezelf steeds weer in het diepe te gooien. Door daarnaast naar elkaars werk te kijken, leer je meteen in veelvoud.

In deze cursus leren mensen de ontwikkeling van hun eigen kwaliteiten herkennen. Naast meer vaste opdrachten is er de vrijheid om te maken waar de eigen interesse naar uitgaat.’

Als docent voor kinderen
‘Volgens mij vinden leerlingen mij vooral heel enthousiast, ik vind mijn werk echt heel leuk! De lessen zijn ook wel een feestje: kinderen zijn bij mij om iets te doen wat ze anders nooit doen. Mijn uitgangspunt is dat kinderen vaak meer kunnen dan je denkt, ze zijn zo inventief! Soms lijken projecten misschien groots en lastig, maar veel kinderen denken daar niet over na en gaan gewoon aan de slag. Dan stijgen ze boven zichzelf uit en maken geweldige dingen.

Ik vind het belangrijk dat kinderen zich uiten zoals zij zelf willen, dat ze ervaren dat ze zelf hun fantasie in werkelijkheid kunnen brengen. Ik geef richting, maar het hoeft niet te worden wat ik bedenk. Ik zal ook niet snel zeggen dat iets verkeerd is, of dat het anders moet. Maak je fouten? Dan leer je, en kom je met je ongelukje misschien op een nieuw spoor en een heel creatieve oplossing. Ik ondersteun en geef soms een duwtje. Als kinderen niet op gang komen omdat ze faalangstig zijn, kijk ik mee en help ik.’

Vaardigheden

‘Bij de cursus techniek leer ik kinderen eerst stap voor stap technische dingen die ze gewoon moeten kunnen – hoe werkt bijvoorbeeld een stroomcircuitje? Ik verzin iets wat ze daarmee kunnen maken - bijvoorbeeld een robotbeestje, of een bibberspiraal. Daaromheen werken ze met een thema - bijvoorbeeld griezelen of insecten, dat ruimte geeft voor persoonlijke creativiteit.

Bij de Modeclub – ook voor jongens!, maken we bijvoorbeeld geïnspireerd op henna-tattoos broches van schuimrubber. Ik laat ze sieraden ontwerpen, tasjes maken van een oude spijkerbroek, vilten, maar leer ze ook een knoop aannaaien en een festonsteek zetten.’

Thema’s
‘Waar haal ik inspiratie vandaan voor de lessen? Er is hier is zó veel mogelijk, ik kan het lokaal inlopen en bedenken waar ik zin in heb, wat we kunnen doen. De basis van alles is steeds de verwondering. Ik werk graag in projecten met thema’s die spelen bij de kinderen of bij mijzelf: de Kinderboekenweek, of een museum waar ik geweest ben, een onderwerp uit een vakantie waar ik dan helemaal wild van ben.

Elk jaar hebben we een gezamenlijke tentoonstelling voor volwassenen en een Kinderkunst tentoonstelling. De docenten verzinnen een thema waar alle groepen mee gaan werken. Steeds weer een hoogtepunt van het seizoen!’

De lessen
‘Natuurlijk is de aandachtspanne niet bij alle kinderen even lang. We doen soms een spelletje tussendoor. In de techniekclub hangt vaak zo’n onstuimige jongensenergie. Je kunt er gek van worden, maar ik houd ervan, ik ervaar het als enthousiasme en kan goed in het positieve blijven - terwijl ik tegelijkertijd kan aangeven: ‘En nou stoppen!’

Geluksmomentjes…
‘Als kinderen zich verwonderen over wat ze maken, ze kunnen daar zo enthousiast en blij mee zijn. Of als ze denken dat ze iets niet kunnen, en merken dat het toch lukt. Zelf ben ik ook vaak verwonderd over de prachtige dingen die ze maken. Maar ik ben ook blij als kinderen er niet uitkomen, en we samen toch een leuke middag hebben, omdat we kijken naar wat wèl gaat.’

Merlijn van der Hoeven

‘Ik kan heel blij worden als ik de oven uitpak’

Achtergrond
• Merlijn volgde de docentenopleiding beeldende vorming, deed de kunstacademie en behaalde in 2014 haar master in glas en keramiek.
• Sinds 2015 geeft ze volwassenencursussen keramiek bij Scholen in de Kunst.
• Ze werkt als beeldend kunstenaar vanuit haar eigen atelier, vooral met glas en keramiek en maakt zowel vrij werk als werk in opdracht. 

Als beeldend kunstenaar 
‘Mijn ouders zijn allebei beeldend kunstenaar en ik groeide letterlijk op in hun atelier - mijn box stond tussen hun klei en kunst. In mijn werk met glas en porselein zoek ik de grenzen van het materiaal. Ik maak sieraden, veel bloemen, grafmonumenten en wolkenhangers: sieraden waar as van een overleden dierbare of zand van een dierbare plek in is verwerkt.’  

Als docent 
‘Ik vind het belangrijk dat het gezellig is in de lessen – mensen komen voor hun ontspanning, maar ik wil wel techniek bijbrengen. Ik ben helder met mijn mening, als bijvoorbeeld de afwerking beter kan. Ik heb bij Frans Ottink stagegelopen – daar heb ik geleerd om alles heel netjes af te werken! Ik draag vooral graag uit dat keramiek niet tuttig hoeft te zijn – dat imago heeft het een beetje. Je kan er hele leuke dingen mee doen en iedereen kan het. In mijn les wil ik volwassenen laten ervaren dat je nog steeds kan spelen, door met vorm bezig te zijn.’  

De les 
‘Beginners laat ik een kleidoosje maken, een projectje waar veel inzit: vanuit een stuk klei tot een vorm komen. Uitrollen, met je handen vormgeven, kijken of het past, glazuren. Cursisten kunnen in principe zelf bepalen waar ze aan willen werken. Ik geef wel opdrachten – bijvoorbeeld gipsmallen maken en werken met gietklei, maar als ze lekker bezig zijn met hun eigen project, mogen ze daar vooral mee doorgaan. Ik geef tips, vertel over technieken en leer de cursisten probleemoplossend werken. Voor hun artistieke ontwikkeling bied ik verschillende materialen aan om te decoreren: vilt, steen, of verf in plaats van glazuur. Dit jaar konden ze, als ze wilden, iets doen met De Stijl, terwijl we werkten met engobes; klei met pigment.’   

Geluksmomentjes… 
‘Het voelt goed als mensen tevreden en ontspannen naar huis gaan. En ik kan heel blij worden als ik de oven uitpak en het werk ziet er goed uit. Dat hebben ze toch maar weer gedaan! Of als ik merk hoe blij ze er zelf mee zijn en dat ze zichzelf soms verbazen. Dat motiveert mij, dan denk ik: ik wil ook iets kleien!’  


Annemieke van den Abbeele

‘Trots met iets naar huis gaan’

Achtergrond
• Annemieke haalde haar diploma 1e graad docent tekenen en schilderen aan de Hoge School voor de Kunsten Utrecht.
• Ze is sinds 2003 verbonden aan Scholen in de Kunst.
• Naast het lesgeven werkt Annemieke als beeldend kunstenaar. 

Als docent
‘Ik houd veel van lesgeven en ben goed in het enthousiasmeren van een groep. Ik probeer van de cursisten een hechte club te maken, zodat een veilige sfeer ontstaat. Vandaaruit wil ik mijn leerlingen bijbrengen dat het beeld dat je van jezelf en je mogelijkheden hebt, de basis is van wat je gaat doen. Als je denkt: Oh nee, het wordt helemaal niks, dan breng je dat gevoel in je werkstuk. Iedereen kan wat maken, maar je moet wel iets overwinnen en denken: Zo, dit ga ik eens even doen!’  

De les
‘Heel intuïtief help ik leerlingen verder. Ik reik ze nieuwe dingen aan, laat ze kennismaken met verschillende materialen en zeg als iets niet werkt. Meestal bespreek ik individueel werk hardop terwijl ik naast iemand sta, in de hoop dat de anderen ook wat oppikken. Als we iets nieuws gaan doen, is demonstreren voor mij een belangrijk hulpmiddel. Verder heb ik een enorm beeldarchief dat ik kan inzetten om ideeën en technieken over te brengen. Soms werken we gedurende een paar weken aan een project, soms duurt een opdracht maar één les. Daarbij wissel ik serieus werken af met vrolijke momenten, en geef ik leerlingen naast pittige opdrachten ook werk dat met meer gemak aangepakt kan worden.’ 

Groene appel
‘Kinderen weten vaak niet wat ze precies willen leren, terwijl ze toch een verwachting hebben van de lessen. Dan is het goed te weten dat ik ze niet perfect leer tekenen. In de basiscursus laat ik ze vooral kennismaken met alle materialen. En ik zorg dat ze trots met iets naar huis kunnen gaan. Dus niet alleen werken voor de oefening.  

Als het aan hen ligt, zijn kinderen meestal snel klaar – daar begint mijn werk. Een groene appel wordt al gauw een appel die egaal groen is. Dus: “Jongens, we pakken geel, donkergeel, lichtgroen, hardgroen en blauw en daarmee maken we de groene appel. Let op: het steeltje moet in het gaatje en niet het gaatje op het steeltje. En kijk, de appel ligt op een tafel, met een kleedje en heeft een schaduw.” Dan zijn ze wel even bezig.’

Geluksmomentjes…
‘Als ik ervaar hoeveel ik terugkrijg van de kinderen. Ik geef een opdracht, daar gaan ze mee aan de slag en dan kunnen onvoorspelbare dingen gebeuren. Leerlingen vinden vaak heel andere oplossingen dan ik verwacht. Verrast worden, heerlijk!’  


Erica van Seeters

‘Als het zoemt in de ruimte…’

Achtergrond
• Erica studeerde in 1993 af aan de Hogeschool voor de Kunsten te Utrecht: ruimtelijke vormgeving specialisatie steen, met eerstegraads handvaardigheid.
• Ze werkt als beeldend kunstenaar vanuit haar eigen atelier.
• Sinds 1985 geeft Erica les, vanaf 2017 bij Scholen in de Kunst.

Als kunstenaar
‘Naast het lesgeven werk ik als beeldend kunstenaar. Ik maak ruimtelijke objecten en reliëfs in steen, etsen en tekeningen. Gefascineerd door de relatie tussen vorm en ruimte, vind ik de uitspraak van Aristoteles heel inspirerend: ‘Er is geen ledige ruimte.’ Ruimte is iets dat we niet zien, maar dat er wel is – in de vorm van licht en donker, energievelden, geluid. Vanuit deze filosofische invalshoek ontstaat mijn werk.’

Als docent
‘Bij het doceren leer ik cursisten bewuster waarnemen. Ik wil hen langer laten stilstaan bij de vormen om hen heen. Dat is een verrijking: je gaat anders kijken – naar bloemen, naar dieren en het is een mooie tegenhanger van het vaak vluchtige waarnemen in deze tijd. Als mensen open leren kijken, zonder vooroordelen, gaat er vaak een wereld open. Je leert ‘achter’ een vorm te kijken en je af te vragen waar een bepaalde vorm een uitdrukking van is.’

Bewustwording
‘Hoe leer ik anderen bewuster vormen waarnemen? Door figuren te draaien, op z’n kop te zetten, door te kijken wanneer iets zwaar oogt, of juist licht, en door te laten zoeken naar de essentie van een vorm. Ik wijs ook op krachtenvelden rondom vormen. Wat doet een vorm in de ruimte? Niks is statisch - denk aan een bol en een kubus die je op verschillende afstanden van elkaar houdt. Wat gebeurt er met de tussenruimte wanneer je de twee uit elkaar trekt, wanneer is er nog een spanningsveld en wanneer zijn ze juist niet meer ‘in gesprek’. Het is voelbaar wanneer een vorm nog zeggingskracht heeft ten opzichte van een andere vorm in de ruimte.’

Techniek
‘Met een oefensteen leren cursisten de basistechniek en kunnen ze ruimtelijk gevoel ontwikkelen. Je moet geduld leren hebben: werken met steen en boetseren vraagt om vertragen, kijken en op je in laten werken.

Om de groep te inspireren, neem ik foto’s en voorbeelden mee waar we over praten. Ik vraag ook wel eens een model, voor portret- of modelboetseren. Dan kijken we hoe we een houding kunnen abstraheren – niet zozeer in detail gaan, maar een houding terugbrengen tot een basisvorm, tot de essentie van het figuur.’

Eyeopener
‘Tijdens de les voel ik me als een kameleon. Cursisten werken in principe zelfstandig, daar ga ik in mee door te kijken wat hen beweegt en wat hun vraag is. Vervolgens bedenken we wat een volgende stap kan zijn. Tegelijkertijd geef ik opdrachten – aan wie wil, om het vormgevoel verder te ontwikkelen. Ik laat ze ook geregeld bij elkaar kijken. Wat anderen zeggen, kan een eyeopener zijn waardoor je eigen ontwikkeling sneller gaat – dat is het mooie van werken in een groep.’

Geluksmomentjes…
'Als het ‘zoemt’ in de ruimte omdat iedereen lekker bezig is met zijn eigen creatie. En als mensen boven zichzelf uitstijgen en het zelfvertrouwen groeit. Of als ik iemand hoor kirren: ‘Goh, heb ík dat gemaakt?’ Daar geniet ik van!’

Anton Havelaar

‘Als je fotografeert, geniet je meer van de wereld om je heen’
Achtergrond
• Anton studeerde in 2005 af aan de Fotoacademie in Amsterdam met als specialisaties landschap en portret. Naast eigen projecten, meestal landschapsfoto’s, maakt hij portretten in opdracht en reportages voor bedrijven of individuele personen.
• Zijn eigen werk verkoopt hij via de Nationale Beeldbank en internationale stockbureaus. Via de Kunstuitleen in het Eemhuis is beeld van hem te huur en te koop.
• Sinds enkele jaren geeft hij cursussen fotografie bij Scholen in de Kunst.

Als docent
‘Volgens mij ben ik enthousiast en kritisch – ik geloof dat ze me ook een beetje streng vinden. Ik wil graag dat mensen zich ontwikkelen in mijn cursus. Elke week bespreken we opdrachten die ze thuis gemaakt hebben, en als er van alles aan de foto mankeert, krijgen ze dat wel te horen. Maar, zeker vanuit een positieve benadering!’

De cursus
‘Ik geef een basis- en een vervolgcursus. Na de basiscursus moet de leerling alle technisch belangrijke zaken begrijpen, kunnen omgaan met de camera, sluitertijden en diafragma’s beheersen. Maar het gaat natuurlijk verder dan dat. Ik leer mensen beter kijken en meer plezier beleven aan beelden. De vervolgcursus is gericht op de ontwikkeling van een eigen handschrift, iedereen heeft een eigen manier van kijken en affiniteit met een ander aspect van fotografie. Ik laat mijn cursisten daarom een langlopend individueel project doen. Eerst omschrijven ze hun idee op papier. Daar baseren ze een concept op dat ze ten slotte uitwerken in fotografie. Voor amateurs hoog gegrepen, maar als je doelen niet hoog stelt kom je niet verder.’

De les
‘Naast het eigen project geef ik ook tussenopdrachten. In de les werken we meestal ook met de camera: in het donker buiten, portretten maken, of abstracte foto’s, bijvoorbeeld aan de hand van een gedicht. Aan het begin van de les bekijken we foto’s uit kranten en tijdschriften die mensen die week verzameld hebben. Zo kijken ze bewuster naar de enorme hoeveelheid beelden om zich heen, het zoeken houdt ze scherp! Het bespreken van de eigen foto’s maakt altijd een groot deel uit van lessen. Alle technische en artistieke zaken komen dan aan de orde, toegesneden op beelden van de cursist. Zo kom ik er vanzelf achter hoe iemand zich ontwikkelt – bij de een kan ik wat milder zijn, bij de ander stel ik hoge eisen.’

Geluksmomentjes…
‘Het is geweldig te zien hoe iedereen zich ontwikkelt! Meestal komen cursisten binnen met een beetje een vaag idee. Ik zie dan de verwondering over hoeveel er mogelijk blijkt, wat je artistiek kunt doen met een camera. Fotograferen is genieten van de wereld om je heen en als het dan lukt – en iedereen kijkt bewonderend, in de les op het grote scherm….’



Theo van Delft

‘Alleen het vonkje geven’

Achtergrond
• Theo volgde zijn opleiding aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht.
• Sinds 2006 is hij docent bij Scholen in de Kunst en geeft hij veel verschillende cursussen: digitale en audiovisuele kunst, fotografie en 3D printen, maar ook ateliers waarin hij teruggaat naar zijn wortels: waarin hij zijn liefde voor beeldhouwen kan uitleven.
• Vanuit Scholen in de Kunst geeft hij les in het basis en voortgezet onderwijs.
• Theo geeft ook losse workshops fotografie, video of digitale kunst, hij was onder meer workshopleider voor Kunstcentraal, Cinekids en Het Rijksmuseum.
• Als beeldend kunstenaar maakt hij vrij werk en werk in opdracht vanuit zijn atelier in Amersfoort.

Als kunstenaar
‘Mijn motto als kunstenaar is: “Ik maak dus ik besta en ik besta dus ik maak.” Leven is voor mij dingen maken, dat zit in iedere cel van mijn wezen. Kunst is iets dat gemaakt wil worden. Daar zoek ik dan bij wat nodig is, schilderen, fotografie, beeldhouwen – dus niet per se vanuit één discipline. Als ik iets niet kan, ga ik het leren.’

Als docent
‘Reisleider op ontdekking, dat hoop ik te zijn voor mijn cursisten. Ik wil ze het onbevangen plezier meegeven van iets maken en ontdekken. En hen te laten ervaren hoe ‘bestaan’ en ‘iets creëren’ met elkaar verbonden zijn, ongeacht vanuit welke beeldende vorm. Volgens mij neem ik mensen mee in mijn enthousiasme. Maar mijn taak is vooral een situatie te scheppen waarin mensen zelf ontdekken wat ze willen maken. Als daar techniek voor nodig is, ga ik die aanleren, zoekend naar manieren waarop ik de eigen vaardigheden kan ondersteunen. Mensen op hun eigen kracht aanspreken, zodat ze voelen: ik ben het die iets maakt. Kinderen probeer ik vooral veiligheid te bieden, te zorgen dat ze niet bang zijn iets fout te doen, dat ze ervaren dat het normaal is dat je iets nog niet precies weet.’

De les
‘We werken zowel met korte opdrachten als aan langer lopende projecten. Aan het begin van de les probeer ik de cursisten met een opdracht te activeren. Bijvoorbeeld bij fotografie: verzamel kleuren – dan is iedereen meteen bezig met ontdekken. Daarna gaan we kijken wat we met die beelden kunnen doen, ik geef wat theorie en laat ze nadenken over wat ze willen vertellen: waarom doe ik dit? Dan volgt de fase van onderzoeken; alle kanten op gaan, om uiteindelijk alles te trechteren naar één werk, één project. Ter inspiratie probeer ik kunst en de ‘grote wereld’ mijn les binnen te halen. Ik laat dingen zien, neem iets mee, of ik vertel wat ik gezien of gehoord heb, om een ander perspectief binnen te krijgen.’

Sfeer
‘De sfeer in mijn groepen is open, speels en avontuurlijk. Er wordt veel uitgewisseld en samengewerkt. Bij de jongeren is gezelligheid, saamhorigheid belangrijk – typisch voor tieners, ze blíjven maar kletsen. Ik ben natuurlijk een essentieel onderdeel; ik schep kaders en veiligheid en zorg dat er nieuwe dingen gebeuren, maar ze komen echt voor elkaar. Bij de jongere kinderen is ook ruimte voor wat rennen, duwen en trekken, afhankelijk van waar we mee bezig zijn. Ik maak echt onderscheid in momenten van interactie met elkaar en momenten van geconcentreerd met je eigen werk bezig zijn. Een filmpje met bijvoorbeeld het thema achtervolgen leent zich natuurlijk voor vrolijk gezamenlijk exploreren!’

Geluksmomentjes…
‘Als ik cursisten verleid buiten hun comfortzone te gaan en als ze ervaren dat het iets oplevert om dat ‘enge gebied’ te verkennen. Dat zijn juweeltjes. Of als ik een onderwerp bedenk en de groep komt zelf met ideeën en gaat los, nog voordat ik ze werkvormen voorleg. Door de sfeer die gegroeid is, kunnen ze soms zonder expliciete spelregels, vanuit hun natuurlijke energie gezamenlijk tot iets nieuws komen. Dan ben ik bijna overbodig en hoef ik alleen een vonkje te geven. Daar gaat het uiteindelijk om.’