Toneel

Niki Romijn

‘Als ze er helemaal in opgaan, dat vind ik zo mooi…’

Achtergrond
• Niki is theatermaker, regisseur, zangeres, componist en stemactrice.
• Ze begon op jonge leeftijd met muziek- en balletlessen, leerde zichzelf piano spelen en studeerde solozang aan het Conservatorium. Ze speelde jarenlang in musicals zoals Cats, schrijft en speelt eigen theaterproducties en spreekt al 20 jaar stemmen in voor tv- en cartoonseries. Daarnaast heeft ze altijd lesgegeven.  
• Sinds 2016 is Niki verbonden aan Scholen in de Kunst. 

Als docent 
‘Mijn veelzijdige achtergrond is de basis van hoe ik les geef. Ik heb al die jaren als theatermaker, als performer zoveel geleerd - ik voel dat ik daardoor genoeg in huis heb om door te geven aan mijn leerlingen en hen te inspireren. De vrijheid en het plezier die ik zelf ervaar bij muziek maken, spelen en dansen, wil ik graag delen. Samen dingen verzinnen, samen van niets iets maken, dat geeft zoveel energie en zelfvertrouwen!’ 

De les 
‘Ik heb een duidelijke visie en werk in mijn lessen graag ergens naartoe. Maar ik laat altijd ruimte over om in te kunnen spelen op de dingen die leerlingen zelf aandragen. Het vertalen van gevoel naar theater, daar help ik ze bij. Ik laat zien hoe ze hun eigen fantasie als inspiratiebron kunnen gebruiken en geef ze het vertrouwen dat alles kan en mag in de les. In een veilige sfeer durven ze meer uit te proberen en zichzelf te laten zien. Misschien helpt het dat ik zelf nogal klein ben en graag gek doe. Dan moeten ze enorm lachen en komen ze vanzelf los.’ 

Technieken 
‘Ik houd ervan de kinderen al doende dingen te laten ontdekken, ze spelenderwijs iets te leren. Vanuit het werken aan een voorstelling geef ik praktische ‘theatertips’ waar ze echt wat aan hebben en waardoor ze zich verder kunnen ontplooien. Alle facetten van het musical vak verpak ik in leuke theaterspelletjes waarbij er heel veel geïmproviseerd mag worden. Zo maken ze zich ongemerkt een heleboel theatertechnieken eigen.’ 

Energie 
‘Als kinderen vanuit hun eigen creativiteit hun best doen, is dat altijd goed. Ik zal dan nooit zeggen dat iets verkeerd is. Misschien wel: “Laten we een experimentje doen, dan doen we het even anders”. Maar ik kan ook streng zijn als ik weet dat ze het beter kunnen: “Hier ga ik geen kaartje voor kopen!” Dan gaat het vaak om de energie die ze erin steken. Ik wil dat ze gefocust zijn, hun best doen. Ook als het even iets minder met ze gaat – juist door extra energie geven kan je helemaal vergeten waar je nou mee zat.’  

Geluksmomentjes… 
‘Die gezichtjes als ze er helemaal inzitten... Kinderen blijven vaak moeilijk in hun eigen rol. Ze kijken naar elkaar, voelen gêne, of lachen om elkaar. Maar als het lukt, als ze er helemaal in opgaan, dat vind ik zo mooi!’ 

Jolijn Zwart

'Soms bedenk ik iets wat ik zelf al gek vind, maar dan komen mijn leerlingen met nog vreemdere ideeën. Dat is magisch'

Waarom is theater een leuke kunstvorm voor jonge mensen?

“Theater is een manier is om met de werkelijkheid om te gaan. In een drukke wereld wordt er vaak van je gevraagd om je op een bepaalde manier uit te drukken: goed praten, op school dingen schrijven, je aanpassen aan een systeem. Door te spelen leer je jezelf te verplaatsen in iemand anders. Je mag eindelijk eens de schurk zijn terwijl je in het dagelijks leven altijd het lievelingetje bent. Je leert dat er mensen zijn die anders denken en reageren.

En dat is niet alleen waardevol voor kinderen – voor iedereen is dat goed. Theater opent je wereld. Het maakt je wereld groter en dat is precies de algemene rol van kunst.”

Heb jij een voorkeur voor bepaalde vormen van theater?

“Ik heb een enorme voorliefde voor klassieke verhalen en jeugdliteratuur, zoals Abeltje en Pippi Langkous van Astrid Lindgren, maar ook Griekse mythologie of klassiekers als Romeo en Julia of Medea. Wat ik daar zo mooi aan vind, is dat die verhalen universeel zijn. Ze gaan over landsgrenzen en generaties heen en zijn nog steeds relevant.

We trekken die verhalen helemaal naar het nu. We gebruiken moderne muziek, of verplaatsen de setting naar het hier en nu. Dat kan allemaal, omdat die verhalen zo goed geschreven zijn. Ik herinner me nog dat ik als jongere zelf een stuk over Griekse goden speelde. Ik wist er eerst niets van, maar het heeft me zo gegrepen. Dat vind ik ontzettend vet: dat een verhaal van duizenden jaren oud nog steeds een tranentrekker is in 2026.”

Wat doen jullie tijdens een les?

“Bij mij staat spelplezier voorop. Ik wil eerst dat ze het plezier en de magie van samen spelen en creëren ervaren. Als die basis er is, gaan we aan de slag met de fundamenten van theater: de spelelementen – wie, wat, waar, wanneer en waarom. We leren improviseren, en uiteindelijk werken we toe naar een gezamenlijke eindpresentatie.”

Hoe zou je jouw lessen omschrijven?

“De sfeer is altijd vrolijk. Ik ben iemand die zelf veel grappen maakt en ik vind het belangrijk om lol met elkaar te hebben. Om dat te creëren is een veilige sfeer nodig – een ruimte waar iedereen zichzelf kan zijn en grappen durft te maken. Als ik merk dat de groep tot rust moet komen in plaats van energie op te wekken, gooi ik mijn les om. Flexibiliteit is key.

Soms bedenk ik iets wat ik zelf al gek vind, maar dan komen mijn leerlingen met nog vreemdere, mooiere ideeën waar ik nooit op gekomen was. Dat is magisch. Of ze begrijpen de opdracht verkeerd en dan komt er iets fantastisch uit, dan denk ik: “Wat heerlijk. Dat had ik zelf nooit kunnen bedenken.”

Wat hoop je dat jouw leerlingen meenemen uit jouw lessen?

“Het allerbelangrijkste is dat ze met plezier naar de les komen en een manier hebben om zich uit te drukken en de wereld om zich heen te begrijpen. Ik hoop dat ze skills meenemen zoals: voor een groep durven staan, hun stem vinden, en samenwerken.

Het maakt me niet uit of ze later het theater in gaan. Als ze maar plezier hebben gehad en iets geleerd hebben over zichzelf en anderen. En ik hoop dat ze het gevoel hebben iets bijgedragen te hebben aan de voorstelling of presentatie. Of dat nu een scène is die ze zelf hebben bedacht, een liedje dat ze hebben voorgesteld, of een kostuumidee.”

FUN FACTS

• Jolijn zingt al 10 jaar in het Utrechtse koor Bird Pack
• Ze heeft de kinderregie gedaan van de musical De Tweeling, gebaseerd op de gelijknamige roman van Tessa de Loo
• Jolijn houdt heel erg van tuinieren en voetbal

Lisette Mallee

‘Als ik zo’n mooie scène zie, denk ik: inlijsten!’

Als docent

‘Van leerlingen op de middelbare school - waar theater een verplicht vak is, hoor ik vaak terug dat ik zo enthousiast ben: zelfs als ze het vak eigenlijk ‘stom’ vinden, noemen ze dat aanstekelijk. Ik geloof ook dat ik goed zie hoe ik iemand met de juiste feedback verder kan brengen. Ik ben van oorsprong dramatherapeut en hoewel ik nooit als therapeut gewerkt heb, is mijn waarnemingsvermogen misschien daarom goed ontwikkeld. Zelf spelen in theaterproducties geeft me als docent veel inspiratie.’

Theater

‘Wat wil ik mijn cursisten bijbrengen? Hoe ontzettend leuk theater is! En de breedte van het vak. Ik wil laten zien dat je theater kan maken vanuit dans, vanuit beeldende kunst, vanuit muziek. En dat het onmiskenbaar een plek inneemt in de maatschappij. Vakinhoudelijk wil ik laten zien hoe het werkt: hoe kom je van een idee tot theater; waarom is iets theater en waarom niet? En ik vind het mooi als ik mensen de ervaring kan geven dat ze samenvallen met zichzelf: iedereen heeft voor de buitenwereld een imago, een houding. Op het toneel kan dat ineens wegvallen – dan zijn mensen heel vrij: “Ik dacht niet meer na, ik deed gewoon, in een flow!”

Hoe ziet een theaterles er uit?

‘We beginnen altijd met een energizer – spelletjes om erin te komen en alert aanwezig te zijn, en daarna doen we oefeningen die het thema van de les introduceren. De kern van de les is vaak een maak- of spelopdracht gebaseerd op wat we net geoefend hebben; toepassing van de technieken.

Aan het einde van het jaar passen we al het geleerde toe in een eindproductie waar we langere tijd aan werken’

Voorstelling

‘Met alle theatergroepen - behalve met de allerkleinsten, sluiten we af met een voorstelling. Van kerst tot de voorjaarsvakantie verzamelen we materiaal: de cursisten maken dan door verschillende maakopdrachten allerlei scènes rondom een thema. Met de input van de cursisten wordt dan een door mij bedacht kader ingevuld en zo ontstaat de voorstelling. De periode daarna zijn we echt met het repeteren van het toneelstuk bezig. De volwassenen presenteren het eerste jaar altijd in het eigen theaterlokaal. Vanaf het tweede jaar spelen ze op een andere locatie bijvoorbeeld in De Lieve Vrouw, of op locatie.

Geluksmomentjes…

‘Als iemand iets doet wat hij nooit eerder gedaan heeft – als hij verbaasd is over zichzelf. Of als ik een mooie scène zie: inlijsten! denk ik dan. En ik geniet van een fijne sfeer in de les, als cursisten echt willen werken – echt willen weten wat theater is.’

Achtergrond

• Lisette studeerde dramatherapie en werkte 5 jaar als groepsleidster in de kinderpsychiatrie.
• Daarna had ze 5 jaar haar eigen theaterbedrijf waarmee ze veel jeugdvoorstellingen maakte en speelde.
• Ze volgde de Kaderregie opleiding en haalde haar master Kunsteducatie.
• Lisette is vakdocent drama en CKV op een middelbare school.
• Sinds 2005 is ze verbonden aan Scholen in de Kunst, ze geeft les aan volwassenen en kinderen. Ook is ze medeverantwoordelijk voor de talentklas theater van Scholen in de Kunst.
• Lisette speelt regelmatig haar eigen solovoorstelling en volgt een verdiepende acteeropleiding op theaterschool de Trap.
• Lisette behaalde in 2023 het diploma 'docerend theatermaker, 1e graads' en start komend jaar met een acteeropleiding aan de Meisner Academie.