Petra Boersma - hek2 750.jpg
Petra Boersma, onderzoeker Inholland

‘Kunstactiviteiten belangrijke meerwaarde voor kwaliteit van leven.’

Hoe beleven ouderen met dementie kunst? Petra Boersma, onderzoeker bij het Lectoraat Gezondheid en Welzijn van kwetsbare ouderen van de Hogeschool Inholland, is sinds kort nauw betrokken bij Age Friendly Cultural Cities Amersfoort. In het project, dat zich nu in de testfase bevindt, voert Petra een onderzoek uit naar hoe de deelnemers kunst beleven. Welke gevoelens ervaren zij? Wat kunnen wij daarvan leren? Hoe kunnen we activiteiten daar goed op aanpassen? Zes vragen aan Petra.

Wat is jouw achtergrond en wat maakt jouw werk zo bijzonder?
“Van oorsprong ben ik psychiatrisch verpleegkundige. In 2012 ben ik een onderzoek gestart naar de implementatie van de Veder Contact Methode bij mensen met dementie die verblijven in een woon-zorginstelling. Dit promotieonderzoek heb ik in oktober 2017 succesvol afgerond.

Lees een samenvatting van het onderzoek.

"De Veder Contact Methode combineert validation, Neuro Linguïstisch Programmeren (NLP) en reminiscentie met het gebruik van theatrale communicatie, poëtische communicatie en muzikale communicatie met als doel het stimuleren van wederkerig contact in de communicatie. Met het toepassen van deze contactmethode worden bij de persoon met dementie gevoelens van herkenning, zelfvertrouwen en daarmee ook het welbevinden bevorderd.

Wat ik mooi vind aan dit werk, is dat ik door middel van dit onderzoek naar de Veder Contact Methode de zorgverleners help om gemakkelijker en op een lichtere, vrolijkere manier contact te kunnen maken met mensen met dementie. Dat daarbij de kwaliteit van leven van de mensen met dementie beter is geworden op de onderdelen positief gevoel en sociaal contact, is een geweldig effect. Ik vind het een eer om hieraan te hebben mogen meewerken.”

Wat maakt kunst in combinatie met dementie zo speciaal?
“Een prachtige definitie van kunst van de in 2006 overleden schrijver Gerard Reve: ‘Kunst is gestileerd menselijk handelen, of het product daarvan, dat een ontroering teweegbrengt.’ En die ontroering kan bij mensen met dementie zeker worden opgeroepen. Kunst brengt ook verrassing en kunst stimuleert het associatief denken. Allemaal aspecten van het leven, die gevoelens, herinneringen, emoties oproepen. Mensen met dementie kunnen ondanks de dementie heel erg genieten, en dus ook van kunst!”

Wat wil je met dit onderzoek voor AFCC aantonen?
“Het zou heel mooi zijn als we kunnen aantonen dat deze kunstactiviteiten een belangrijke meerwaarde hebben voor de kwaliteit van leven van cliënten en dat we die meerwaarde ook expliciet kunnen maken.”

Welke waarde hecht jij aan de inzet van kunst voor ouderen?
“Kunst roept bij veel mensen plezierige gevoelens op. Bijvoorbeeld (klassieke) muziek roept emoties op; samen dansen geeft plezier en een gevoel van vrijheid en geluk. Kijken naar kunst roept associaties op. Kunstenaars zijn experts in hun vakgebied en kunnen met hun open en creatieve geesteshouding vaak heel goed contact maken en de mensen met dementie begeleiden bij het samen beleven van kunst.”

Zijn er ook onverwachtse zaken die je kunt verwachten tijdens jouw onderzoek? Zo ja, wat zijn die?
“Oef, dat is een moeilijke vraag! Ik kan natuurlijk niet zo goed vooruitkijken, maar er kunnen altijd onverwachtse uitkomsten komen, bijvoorbeeld in de vorm van uitspraken van cliënten. Die kunnen soms heel verrassend uit de hoek komen. Maar ik ga er in alle eerlijkheid vanuit dat het onderzoek voornamelijk positieve resultaten zal opleveren.”

Hoe past dit onderzoek binnen het lectoraat waar je aan verbonden bent?
“Ik ben verbonden aan het Lectoraat Gezondheid en Welzijn van kwetsbare ouderen van de Hogeschool Inholland. Ouderen met dementie of een chronisch psychiatrische aandoening hebben een kwetsbaarheid en behoren dus tot de doelgroep waar ons lectoraat (dr. R. Gobbens e.a.) zich op richt.

Mijn werk als docent en onderzoeker is een mooie combinatie waarin ik nog steeds onderzoek kan doen naar de kwaliteit van leven van ouderen in het verpleeghuis, maar deze kennis ook via het onderwijs kan overdragen aan studenten.”